ياقوت الحموي ( مترجم : آيتى )
658
معجم الأدباء ( فارسي )
احمد ميكالى بود . عبد الله بر نيشابور رياست داشت . كنيهاش ابو محمد بود . در مكه در ماه ذو الحجّهء سال 379 در گذشت . از مشاهير ادب و كتابت بود . دواوين عرب را از بر . نزد قاضى الحرمين و جز او فقه آموخت . در معرفت شروط يگانهء زمان خود بود . بارها او را به وزارت سلطان نامزد كردند ، نپذيرفت و با تضرع و زارى استعفا كرد . در دو ركعت نماز قرآن را ختم مىكرد و در نهان به نيازمندان مستور يارى مىرسانيد . مدت بيست و اند سال بدون هيچ منازعى رياست كرد و در سراسر خراسان كسى نبود كه از او شكايتى كند . در خانهء خود را هر بامداد پس از فراغت از نماز صبح باز مىگذاشت و شب بعد از نماز عشا مىبست تا ميان او و مردم حجابى نباشد . در زمان امام ابو الوليد قرشى و ابو الحسين قاضى ، مجلس وعظى براى او ترتيب دادند . در سال 356 رياست شهر را بر عهده گرفت . يك بار در سال 347 حج به جاى آورده بود و بار ديگر در سال 377 رهسپار مكه شد . در نيشابور و دامغان و رى و همدان و بغداد و كوفه و مكه حديث گفت . هفتاد و دو سال داشت كه به مكه وارد شد . منجمان حكم كرده بودند كه در هفتاد و چهارسالگى خواهد مرد . در مشعر دست به دعا برداشت و گفت خداوندا اگر دو سال ديگر مىخواهى جان مرا بستانى هم اكنون كه در حرم تو هستم بستان . خداوند دعاى او مستجاب كرد و در آخر مراسم حج وفات كرد . گويند در بستر خوابيده بود ولى بامداد بيدار نشد ، ديدند مرده است . او را غسل دادند و كفن كردند . بيش از صد هزار كس بر او نماز خواندند . در بطحاء بين قبر سفيان بن عيينه و فضيل بن عياض به خاكش سپردند . حاكم گويد : در باب جنيد خانهاى نو خريده بودم ، ابو محمد ميكالى مرا فرا خواند و گفت : شنيدهام خانهات را مىفروشى . گفتم : همينطور است كه شيخ شنيده . گفت : قصدم آن بود كه تو را از اين كار منع كنم . چگونه خانهاى را كه پيشينيان تو در آن بودهاند و خود در آنجا زاده شدهاى و در محراب آن چند بار قرآن به پايان بردهاى و آن را به تو نسبت دهند مىفروشى . من قول دادم كه باز به همان خانه بازگردم . . 641 - عبد الله بن اسعد بن عيسى دهّان [ 1 ] ابو الفرج جزرى موصلى ، فقيه شافعى ، اديب و شاعر . به سال 581 در حمص در گذشت .
--> [ 1 ] المختصر و بنگريد به خريدة القصر ( قسم شام ) 2 : 279 ، مصورة ابن عساكر 8 : 1038 ، تهذيب ابن عساكر 7 : 292 ، انباه الرواة 2 : 243 ، الوافى 17 : 67 ، مرآة الجنان 4 : 35 ، طبقات الاسنوى 2 : 440 ، طبقات السبكى 7 : 120 ، البداية و النهاية 12 : 317 ، الشذرات 4 : 270 ، المقفى 4 : 576 .